Maar liefst 94% van de Belgische websites is niet voldoende toegankelijk voor blinden en slechtzienden. Sluit jij ook per ongeluk een hele doelgroep uit met jouw website?
Hoe leest een blinde je website?
We staan er te weinig bij stil, maar wie blind is, ziet niet wat er op een computerscherm gebeurt. Ook iets aanklikken, verslepen of selecteren met de muis kan voor hen dus niet. Websurfers met een visuele beperking gebruiken daarom meestal software die voorleest wat er op een website staat. En toch zijn veel websites ontoegankelijk voor hen – misschien ook wel die van jou?
Een schermlezer leest de inhoud voor
Een schermlezer leest niet alleen de tekst voor, hij vertelt ook wat er nog meer te zien is. Die informatie haalt hij uit de code waarmee je website geschreven is. De voorleesstem zegt bijvoorbeeld: “Man op een fiets - afbeelding”, “Offerte aanvragen - link” of “volgende pagina - knop”. Benieuwd hoe dat klinkt? In dit filmpje laat een ervaringsdeskundige je zien hoe zijn schermlezer werkt.
Problemen ontstaan wanneer er geen omschrijvingen in de code zitten, want dan kan de software niet voorlezen wat er staat.
Wat kan er misgaan?
Helaas worden websites met de dag complexer. Hierdoor is een schermlezer steeds meer tijd kwijt met het schetsen van de vorm in plaats van de inhoud. Voor de luisteraar wordt het dan erg moeilijk om nog te volgen, bijvoorbeeld bij foto’s die vanzelf verspringen. Maar de grootste problemen ontstaan wanneer er geen omschrijvingen in de code zitten, want dan kan de software niet voorlezen wat er staat.
Opgelet voor de toetsenbordval
Behalve de schermlezer, is ook het toetsenbord onmisbaar voor blinden en slechtzienden. Zij zien de cursor niet bewegen op een scherm en navigeren dus volledig aan de hand van toetsencombinaties: alle bewegingen op je website moeten dus zowel met een muis als met de toetsen kunnen uitgevoerd worden. Anders lopen bezoekers vast in een deel van je website. Dat probleem heet ook wel een ‘toetsenbordval’.
Zo maak je een inclusievere website
Nu je begrijpt hoe mensen met een visuele beperking websites bezoeken, is het een kleine moeite om je pagina’s toegankelijker te maken voor iedereen. Het zal niet van de eerste keer perfect lukken, maar sommige aanpassingen zijn snel gebeurd. Laten we eens kijken wat je zoal kan verbeteren.
Vertel wat je ziet op een afbeelding
Je maakt afbeeldingen toegankelijk voor blinden en slechtzienden door een tekstalternatief te voorzien. Dat betekent dat je omschrijft wat er op de afbeelding te zien is. Je doet dit in de code, of in het systeem waarmee je de website beheert (een CMS zoals WordPress). Elk beheersysteem heeft hier een speciaal veld voor: de alt tag. Dat is het veld dat de voorleessoftware ophaalt en voorleest aan de gebruiker. Opgelet: laat het veld leeg als de afbeelding louter decoratief is. Het kan namelijk ook irritant worden als de voorleessoftware omschrijvingen voorleest die niet belangrijk zijn.
Zorg voor een duidelijk kleurencontrast
Wie kleurenblind is of een verminderd zicht heeft, kan lichte kleuren tegen een lichte achtergrond niet goed zien. Hetzelfde geldt voor donkere kleuren tegen een donkere achtergrond. Vraag je dus bij het kiezen van jouw merkkleuren ook af of ze wel voldoende contrasteren op je website. (Straks geef ik je een tool mee waarmee je het contrast zelf kan testen.)
Knoppen en links: vertel wat ze doen
Zonder knoppen of links geraak je niet ver op een website. Ook hier rekent een blinde op de hulp van een schermlezer. Jij kan die een handje helpen door duidelijke linkteksten toe te voegen die vertellen waarheen elke link leidt. Dus niet “Klik hier”, maar “Bekijk onze collectie”. Ook als een afbeelding aanklikbaar is, moet je dat duidelijk maken in de achterliggende code.
Foutmeldingen: meer dan een kleurtje
Wanneer iemand iets fout doet op een website, wordt de tekst meestal rood, verschijnt er een kader rond, wordt er iets vet of krijgt het een sterretje. Daar heeft een schermlezer helaas weinig aan. Die wil kunnen voorlezen wat er verkeerd ging en hoe de bezoeker het kan oplossen. Geef je foutmelding dus mee als tekst en niet (alleen) visueel. Gebruik sowieso nooit alleen kleur om informatie over te brengen, want dat is niet toegankelijk voor blinden of mensen die kleuren niet kunnen zien.
Maak je structuur scanbaar
Een schermlezer vertelt ook wanneer iets gewone tekst is, een koptitel is of een subtitel. Op die manier is de structuur van je pagina duidelijk voor iemand die niet weet of letters groot of vetgedrukt staan. Maar ook dat moet jij dus duidelijk maken in de code met de veldjes H1, H2, H3, enzovoort: de cijfers achter de H geven de hiërarchie aan.
Een inclusieve website wordt verplicht
Deze aanpassingen gaan hoe langer hoe meer verplicht worden. Vanaf 28 juni 2025 treedt er een nieuwe Europese wetgeving in werking - de Accessibility Act - die bedrijven en overheden verplicht om digitaal toegankelijk te zijn voor iedereen. Als kleine organisatie (minder dan 10 werknemers en een jaaromzet van maximaal 2 miljoen euro) hoef je nu nog niet aan deze regels te voldoen, maar het is goed om je er nu al bewust van te worden en waar mogelijk al aanpassingen te doen.
Samengevat: doe zelf eens de test
Benieuwd of jouw website toegankelijk genoeg is? Doe zelf de test.
1. Gebruik een externe tool
Er is een geautomatiseerde manier om de toegankelijkheid van je webpagina’s te beoordelen. Gratis tools als Google Lighthouse of Accessibility Insights for Web scannen je website en maken een lijstje van verbeterpunten zoals ontbrekende omschrijvingen of onvoldoende kleurcontrast.
2. Installeer een schermlezer
Wil je nog een stap verder gaan? Beeld je dan eens in hoe het is om te leven met een visuele beperking: sluit je ogen en laat je website voorlezen. Gratis schermlezers zijn onder andere: NVDA voor Windows, VoiceOver voor Mac en ChromeVox voor Chrome. Opgelet: het vraagt best wat oefening om met sommige van deze tools te werken.
3. Ontkoppel je computermuis
Maak de muis los en gebruik alleen het toetsenbord. Je zou met de tabtoets, enter en de pijltjestoetsen doorheen de hele pagina moeten kunnen navigeren.
4. Vraag hulp aan een expert
Er zijn organisaties die niets anders doen dan de toegankelijkheid voor verschillende doelgroepen analyseren en je helpen om te voldoen aan de richtlijnen. Durf ook de stap te zetten naar een ervaringsdeskundige: heb je iemand in je netwerk met een visuele beperking? Laat die persoon je website dan eens testen.
5. Werk samen met je webbouwer
Sommige punten, zoals ontbrekende omschrijvingen bij afbeeldingen en links, kan je misschien zelf oplossen. Andere vragen iets meer technische kennis. Geef door aan je webbouwer welke problemen je bent tegengekomen, zodat jullie samen de toegankelijkheid kunnen verhogen.
Op zoek naar een webbouwer die meedenkt?
Voor alle duidelijkheid: ik ben zelf geen toegankelijkheidsexpert. Op dat vlak leren we als maatschappij elke dag nog bij. Maar wat ik wél ben, is een ervaren webbouwer die alle feedback die jij van deze deskundigen krijgt, feilloos kan vertalen naar code die werkt. Want ik denk graag mee met mijn klanten: niet alleen over de technische kant, maar ook over hun marketing, hun strategie en hoe ze hun webbezoekers het beste kunnen dienen. Zoek jij nog een webbouwer voor jouw project? Stuur me dan gerust een bericht.
